Yapay Zekâ ile Oluşturulan Sahte Ses ve Görüntülerde Hukuki Sorumluluk: Deepfake Mağduru Ne Yapabilir?

Yapay zekâ teknolojileri kullanılarak kişilerin yüzünün, sesinin veya görüntüsünün gerçeğe aykırı biçimde üretilmesi; kişilik hakları, kişisel verilerin korunması, ceza hukuku ve tazminat sorumluluğu bakımından yeni uyuşmazlıklar doğurmaktadır. Deepfake içeriklerin yayılması halinde başvurulabilecek hukuki yollar bu yazımızda incelenmektedir.

Genel Olarak

Üretken yapay zekâ uygulamalarının gelişmesiyle birlikte bir kişinin gerçekte söylemediği sözleri söylemiş gibi gösteren ses kayıtları veya hiç bulunmadığı bir görüntü içerisinde yer alıyormuş izlenimi veren videolar oluşturmak giderek kolaylaşmıştır.

Genel olarak "deepfake" olarak adlandırılan bu içerikler; kişilik hakları, kişisel verilerin korunması, ceza hukuku ve tazminat sorumluluğu bakımından önemli hukuki sorunlar doğurmaktadır.

Bir kişinin fotoğrafı, görüntüsü, sesi veya kimliğini belirlenebilir kılan diğer verilerinin yapay zekâ sistemi aracılığıyla işlenmesi, kullanım biçimine göre kişisel verilerin korunması mevzuatı ve kişilik hakları bakımından değerlendirilmelidir.

Bir fotoğrafın veya ses kaydının internette erişilebilir olması, bu verinin istenilen şekilde yapay zekâ ile değiştirilerek kullanılabileceği anlamına gelmez. İşlemenin amacı, hukuki dayanağı, içeriğin kapsamı ve ilgili kişinin hakları somut olay bakımından ayrıca ele alınmalıdır.

Deepfake İçerik Suç Oluşturabilir mi?

Deepfake teknolojisinin kullanılması tek başına her durumda suç oluşturmaz. Ancak sahte içeriğin hangi amaçla oluşturulduğuna ve nasıl kullanıldığına bağlı olarak hakaret, tehdit, şantaj, dolandırıcılık, özel hayatın gizliliğinin ihlali veya kişisel verilere ilişkin suçlar gündeme gelebilir.

Örneğin bir kişinin yapay zekâ ile taklit edilen sesi kullanılarak yakınlarından para talep edilmesi ile mizah amacı taşıyan ve hukuka aykırı başka bir unsur içermeyen bir içerik aynı şekilde değerlendirilmez.

Bu nedenle içeriğin amacı, yayımlandığı platform, eriştiği kişi sayısı, kullanılan kişisel veriler ve mağdur üzerinde doğurduğu sonuç birlikte incelenmelidir.

İçeriğin Kaldırılması ve Tazminat Talebi

Kişilik hakkını ihlal eden yapay zekâ içerikleri bakımından yalnızca cezai süreç değil, içeriğin yayından kaldırılması veya erişimin engellenmesine yönelik hukuki yollar da gündeme gelebilir.

Somut olayın özelliklerine göre kişilik haklarının ihlali nedeniyle maddi veya manevi tazminat talebi de değerlendirilebilir. Özellikle ticari itibarın zedelenmesi, mesleki zararın doğması veya kişinin toplum nezdinde küçük düşürülmesi gibi sonuçlar tazminat değerlendirmesinde önem taşıyabilir.

Delilin Korunması Neden Önemlidir?

Deepfake içerikler kısa süre içerisinde silinebildiği veya farklı hesaplardan yeniden paylaşılabildiği için uyuşmazlık ortaya çıktığında delillerin mümkün olduğunca erken aşamada korunması gerekir.

İçeriğin bağlantısı, ekran görüntüleri, paylaşım tarihi, kullanıcı hesabı ve mümkünse içeriğin orijinal dijital hali muhafaza edilmelidir. Gerektiğinde delil tespiti ve teknik inceleme yöntemlerinden yararlanılması da gündeme gelebilir.

Sonuç

Yapay zekâ aracılığıyla oluşturulan sahte ses ve görüntüler, klasik sosyal medya ihlallerinden daha karmaşık hukuki sorunlar doğurmaktadır.

Bir deepfake içeriğin hukuki sonucu; içeriğin nasıl oluşturulduğuna, hangi kişisel verilerin kullanıldığına, hangi amaçla yayımlandığına ve mağdur bakımından ne tür bir zarar meydana getirdiğine göre değişmektedir.

Yapay zekâ kullanılarak kişiliği, sesi veya görüntüsü taklit edilen kişilerin yalnızca içeriğin kaldırılması bakımından değil; ceza soruşturması, kişilik haklarının korunması, kişisel verilerin hukuka aykırı kullanılması ve tazminat talepleri bakımından da dosyayı bütün olarak değerlendirmeleri gerekir.

Yapay zekâ ile oluşturulan sahte ses ve görüntülerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda içeriğin kaldırılması, erişimin engellenmesi, suç duyurusunda bulunulması ve tazminat taleplerinin yürütülmesi konusunda MCG Hukuk Bürosu'ndan hukuki destek alınabilir.