Amatör Futbolcunun Kulüpten Alacağı ile Profesyonel Futbolcunun Alacağında Hukuki Süreç Farkı

Futbolcunun kulübünden olan alacağının tahsilinde izlenecek yol, futbolcunun amatör ya da profesyonel statüde olmasına göre ciddi biçimde değişir. Uygulamada birçok uyuşmazlıkta asıl sorun, alacağın varlığından önce, bu alacağın hangi hukuki rejime tabi olduğunun doğru tespit edilmemesidir. Çünkü profesyonel futbolcu bakımından TFF mevzuatında daha belirgin, sözleşmeye dayalı ve yaptırımla desteklenen bir uyuşmazlık çözüm sistemi mevcutken; amatör futbolcu bakımından süreç çoğu zaman genel hükümlere, delil durumuna ve somut ilişkinin niteliğine göre şekillenir.

Profesyonel Futbolcuda Hukuki Süreç

Profesyonel futbolcu, TFF düzenlemelerine göre kulüple yazılı sözleşme yapan ve futbol faaliyeti kapsamında yaptığı harcamalardan daha fazla ödeme alan kişidir. Sitenizde de yer verildiği üzere bu ilişki, klasik işçilik ilişkisinden ziyade Türk Borçlar Kanunu anlamında özel nitelikli bir hizmet sözleşmesi görünümündedir. Bu nedenle profesyonel futbolcunun ücret, imza parası, maç başı, prim, fesih tazminatı veya sözleşmesel diğer alacakları çoğu zaman doğrudan yazılı sözleşmeden ve TFF talimatlarından kaynaklanır.

Profesyonel futbolcu alacaklarında en önemli fark, TFF’nin gecikmiş ödemelere ilişkin özel düzenleme öngörmüş olmasıdır. Profesyonel Futbolcuların Statüsü ve Transferleri Talimatı’na göre kulüp, sözleşmeden doğan mali yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır; ödemelerin haklı neden olmaksızın 30 günden fazla gecikmesi halinde yaptırım gündeme gelir. Ancak bunun için alacaklının borçlu kulübe noter aracılığıyla yazılı ihtar göndermesi ve en az 10 gün süre tanıması gerekir. Aynı talimat, bu durumda Uyuşmazlık Çözüm Kurulu tarafından ihtar, kınama, para cezası ve transfer yasağı uygulanabileceğini açıkça düzenlemektedir.

Bunun yanında profesyonel futbolcunun ücretinin ödenmemesi, yalnızca tahsilat bakımından değil, belirli şartlarda fesih hakkı bakımından da sonuç doğurabilir. Talimata göre futbolcu, ücretinin ödenmemesi halinde kulübe ve bilgi için TFF’ye noter ihtarı göndererek ödeme talep etmek zorundadır; kulüp verilen süre içinde ödeme yapmazsa futbolcu belirli usule uyarak sözleşmesini feshedebilir. Bu yönüyle profesyonel futbolcu alacağı, sadece para alacağı değil; gerektiğinde sportif ve sözleşmesel sonuçlar doğuran güçlü bir hak alanıdır.

Amatör Futbolcuda Hukuki Süreç

Amatör futbolcu bakımından ise tablo farklıdır. TFF Amatör Futbolcu Lisans ve Transfer Talimatı’nda amatör futbolcu; futbol faaliyetine katılması ile ilgili zorunlu giderler dışında herhangi bir ücret almayan futbolcu olarak tanımlanmaktadır. Talimatta amatör statü bakımından konaklama, malzeme, sigorta ve antrenman giderleri özellikle sayılmıştır. Bu tanımın doğal sonucu olarak, amatör futbolcunun kulüpten talep ettiği ödeme her zaman profesyonel futbolcuda olduğu gibi “sözleşmesel ücret alacağı” niteliğinde kabul edilmez.

Tam da bu nedenle amatör futbolcunun alacak süreci çoğu dosyada daha tartışmalıdır. Önce, gerçekten kulübün ödeme taahhüdü bulunup bulunmadığı; varsa bunun prim, masraf, özel ödeme sözü, transfer vaadi veya farklı bir borç ilişkisi niteliğinde olup olmadığı incelenir. Bir başka ifadeyle amatör futbolcuda ilk hukuki mesele çoğu zaman “alacak var mı?” sorusudur; profesyonel futbolcuda ise çoğu kez “mevcut sözleşmesel alacak nasıl ve hangi yolla tahsil edilecek?” sorusu öne çıkar. Bu ayrım uygulamada son derece önemlidir.

Başvuru Yolu Bakımından Temel Fark

Uyuşmazlık Çözüm Kurulu Talimatı’na göre UÇK, taraflarca görevinin kabul edilmesi halinde kulüpler, futbolcular, teknik adamlar ve futbol menajerleri arasındaki futbolla ilgili sözleşmeden doğan ihtilafları inceleyip karara bağlar. Aynı talimat, başvuru sırasında UÇK’nın görevinin kabul edildiğini gösteren anlaşmanın da dilekçeye eklenmesini zorunlu unsurlar arasında saymaktadır. Bu düzenleme, profesyonel futbolcu sözleşmelerinde UÇK yolunun pratikte çok daha görünür ve işlevsel olmasının temel sebeplerinden biridir.

Amatör futbolcu bakımından ise çoğu olayda profesyonel futbolcuda olduğu gibi standart, yazılı ve federasyonca yerleşik bir ücret sözleşmesi bulunmadığından; uyuşmazlık çoğunlukla genel mahkemeler, genel alacak davası, icra takibi, itirazın iptali veya sebepsiz zenginleşme/vekaletsiz iş görme, adi sözleşme ilişkisi benzeri genel hukuk kurumları çerçevesinde değerlendirilir. Buradaki tespit, amatör futbolcu talimatında profesyonel futbolcu alacaklarında olduğu gibi gecikmiş ödemeye, noter ihtarına ve transfer yasağına bağlanan özel bir tahsil rejiminin düzenlenmemiş olmasından çıkan hukuki bir sonuçtur. Yani amatör futbolcuda süreç, federasyon içi güçlü sportif yaptırımlardan çok, klasik ispat ve genel hukuk yolları üzerinden yürür. Bu, mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden çıkan bir hukuki sonuçtur.